skonsultuj | wtorek 13-02-2018 r.

Czy wszystkie „E” są groźne? Których powinniśmy unikać?

Moda na zdrową żywność całkiem skutecznie otwiera debatę na temat substancji dodawanych do gotowych produktów żywnościowych, zaś sama „naturalna gorączka” gwałtownie wzrosła w ostatnich latach - uważa się, że im bardziej naturalne, tym zdrowsze jedzenie.

Dodatki do żywności zaczęto stosować wiele lat temu, kiedy nie było jeszcze odpowiednich regulacji prawnych, a ich użycie zależało wyłącznie od producenta. Dopiero w latach 60-tych zaczęto prowadzić badania na ten temat i starano się usystematyzować stosowane specyfiki. W związku z tym wiele z dodatków zostało zakazanych, a co roku lista tych szkodliwych powiększa się. Z tego powodu wzrasta również świadomość konsumencka, a wszelkie syntetyczne dodatki budzą coraz większy sprzeciw.

Z tego powodu, gdy na etykiecie produktu pojawi się E, zwraca naszą uwagę i przyczynia się do powstania pytania „dlaczego jest to stosowane i jaki ma wpływ na nasze zdrowie”. Natychmiast przychodzą na myśl negatywne skojarzenia. Tymczasem, nie wszystkie E są szkodliwe, a są po prostu kodami, które mogą oznaczać zarówno te szkodliwe, jak i nieszkodliwe substancje dodawane do żywności w momencie jej wytwarzania. Litera „E” po prostu odpowiada Europie i jej normom żywnościowym, a numer koresponduje z rodzajem i nazwą dodatku. Co ważne, wszystkie stosowane E są dopuszczone do użytku, choć niektóre z nich tylko w minimalnych wartościach. Jednakże, powszechne dziś w każdym produkcie dodatki i łatwa dostępność produktów wysoko przetworzonych może powodować kumulację tychże substancji, przez co nawet niskie ich stężenia w jednym produkcie, koniec końców mogą okazać się bardzo szkodliwe dla zdrowia.

W użyciu jest 6 kategorii dodatków do żywności. Są to:

Koloranty (barwniki)

Praktyka włączania barwników do żywności znana jest już od czasów starożytnych, kiedy to były używane niektóre naturalne produkty, takie jak szafran. Te dodatki można pogrupować w barwniki naturalne i syntetyczne. Barwniki naturalne są ogólnie uważane za nieszkodliwe, a zatem ograniczenia w ich stosowaniu są niższe niż te, które odnoszą się do barwników sztucznych. Znajdują się one początku tabeli E, od 100 do 199.

Konserwanty

Definiujemy konserwanty jako naturalne lub sztuczne substancje, które są stosowane w celu ochrony żywności przed działaniem mikroorganizmów, w celu zapobiegania pogorszenia się jakości produktu w określonym czasie. Środki konserwujące są w zakresie od 200 do 299 w ramach klasyfikacji E.

Przeciwutleniacze

Możemy znaleźć przeciwutleniacze na liście E w przedziale od 300 do 399. Wydłużają one żywotność produktu, opóźniając utlenianie żywności. W grupie przeciwutleniaczy są również te naturalne i syntetyczne.

Stabilizatory, zagęszczacze, emulgatory

Pierwsza cyfra tych dodatków do żywności na liście E wynosi 4, to znaczy są one oznaczone E4XX. Ich celem jest zapewnienie pewnej tekstury i gęstości produktu. W przypadku środków zagęszczających mają one zdolność wchłaniania części płynu z żywności i są stosowane w produktach takich jak kremy, sosy i koktajle owocowe. Z drugiej strony stabilizatory mają za cel uzyskanie jednolitej masy produktu.

Słodziki

Dodatki te mają bardzo specyficzną funkcję, ponieważ są stosowane w żywności, aby zapewnić słodszy smak. Istnieją naturalne lub sztuczne (syntetyczne) substancje słodzące i mają najwyższe cyfry w tabeli dodatków do żywności, ponieważ znajdują się one w cyfrze E9XX. Niektóre pospolite substancje słodzące to stewia (E960) lub sacharyna (E954).

Wzmacniacze smaku

Aromaty te nie obejmują substancji o wyłącznie słodkim, gorzkim lub słonym smaku (np. cukier, ocet i sól kuchenna), a działają także w celu wydobycia innych naturalnych aromatów. Dzielą one cyfrę 6 jako pierwszą cyfrę w klasyfikacji.

Dodatki żywnościowe, które klasyfikowane są jako najbardziej szkodliwe, to:

  • E102. Tartrazyna. Zwykle stosuje się ją w gumach do żucia, napojach bezalkoholowych, słodyczach, sosach, sokach, herbatnikach i konserwach w postaci żółtego barwnika. Może powodować alergie u osób wrażliwych na aspirynę (astma, pokrzywka, zapalenie błony śluzowej nosa, niewyraźne widzenie). U dzieci może powodować migreny, bezsenność i nadpobudliwość.
  • E104. Żółcień chinolinowa. Zazwyczaj stosuje się ją w napojach, mięsie, rybach i ciastach jako żółte zabarwienie. Może powodować alergie i nadwrażliwość u dzieci.
  • E120. Kwas karminowy, koszenila, karmina. Zwykle stosuje się go w truskawkowych jogurtach i kiełbasach jako czerwone zabarwienie. Może powodować alergie i nadpobudliwość u dzieci. Jest rakotwórczy.
  • E122. Azorubina. Kolejny czerwony barwnik używany głównie w zupach, cukierkach i galaretkach. Może powodować alergie.
  • E124. Czerwień koszelinowa. Zwykle jest stosowany jako mieszanka do biszkoptów i zup w czerwonym kolorze. Jest rakotwórczy.
  • E127. Erytrozyna. Zwykle używa się go w ciastach i kremach jako czerwone zabarwienie. Może powodować problemy układu nerwowego, egzemie, nadczynność tarczycy i nadwrażliwości na światło. Jest rakotwórczy.
  • E128. Czerwień 2G. Jest zwykle używany w gotowych mięsach i kiełbasach jako czerwone zabarwienie. Może powodować raka, nadpobudliwość i anemię.
  • E133. Błękit brylantowy. Zwykle jest używany w cukiernictwie, marynatach i grochu w puszkach jako niebieski barwnik. Może powodować raka nerki, nadpobudliwość i alergie.
  • E131. Błękit patentowy V. Zwykle stosuje się go w mięsie i ciastkach jako niebieski barwnik. Może powodować alergie, pokrzywkę, drżenie, choroby układu nerwowego. Jest rakotwórczy.
  • E132. Indygotyna. Zwykle używa się go w cukierkach, gotowych posiłkach i ciastkach jako niebieski barwnik. Może powodować nudności, wymioty, nadciśnienie tętnicze i nadpobudliwość u dzieci. Jest rakotwórczy.
  • E151. Czerń PN. Zwykle jest stosowany w produktach mlecznych, sernikach i produktach porzeczkowych jako czarny koloryt. Może powodować zmiany jelitowe i alergie.
  • E153. Węgiel roślinny. Zwykle jest stosowany w sokach, dżemach i galaretkach jako czarny koloryt. Może powodować nowotwory.
  • E154. Brąz FK. Zwykle stosuje się go w dżemach, wyrobach cukierniczych i wędzonych jako brązowe zabarwienie. Może powodować raka, mutacje genetyczne i alergie.
  • E155. Brąz HT. Zazwyczaj stosuje się go w dżemach i ciastkach jako brązowe zabarwienie. Może powodować raka, nadpobudliwość, astmę i alergie.
  • E172. Tlenek żelaza. Zwykle używa się go w makaronach, konfiturach, dżemach, marynatach i ciastkach jako żółto-czerwone zabarwienie. Słaby czynnik rakotwórczy, może blokować oddychanie komórkowe.
  • E173. Aluminium. Zwykle stosuje się go w dekorowaniu wyrobów cukierniczych jako metalicznego barwnika. Działa toksycznie na ciało. Może blokować oddychanie komórkowe, powodować nieprawidłowości szkieletowe i wywoływać choroby Parkinsona i Alzheimera.
  • E200. Kwas sorbinowy. Stosuje się go w jogurtach, napojach bezalkoholowych, słodyczach, i serze w plastrach jako środek konserwujący.
  • E201. Sorbinian sodu. Zwykle stosuje się go w zamrożonych pizzach jako środek konserwujący. Może powodować alergie.
  • E202. Sorbinian potasu. Zwykle stosuje się go w margarynie, jogurcie, pizzy i maśle jako środek konserwujący.
  • E203. Sorbinian wapnia. Zwykle jest stosowany w jogurtach i żywnościach z fermentowanym mlekiem jako konserwant.
  • E211. Benzoesan sodu. Stosuje się go w ciastach i napojach bezalkoholowych jako środek konserwujący. Może być rakotwórczy i spowodować zapalenie żołądka, zaburzenia neurologiczne, spadek masy ciała, biegunkę, krwawienie wewnętrzne, alergie (obrzęk, pokrzywka, astma), schorzenia wątroby.
  • E212. Benzoesan potasu. Zwykle stosuje się go w margarynach, sokach i oliwkach jako środek konserwujący. Może być rakotwórczy i powodować zaburzenia neurologiczne, biegunkę, krwawienie wewnętrzne, alergie.
  • E213. Benzoesan wapnia. Stosuje się go w konserwach i pochodnych ryb jako środek konserwujący. Może być rakotwórczy.
  • E220. Dwutlenek siarki. E221. Siarczyn sodu. E222. Wodorosiarczyn sodu. E-224. Dwusiarczyn potasu. E226. Siarczan wapnia. Zwykle stosowane w kiełbasach, deserach mlecznych, mrożonych grzybach, suszonych warzywach, sokach, zupach w proszku, winach. Mogą być rakotwórcze i powodować niszczenie witaminy B1, jak też prowadzić do ataków astmy, zaczerwienienia twarzy, swędzącej skóry i nabłonka jamy ustnej. Są przeciwwskazane dla osób z zaburzeniami czynności wątroby, nerek i astmy.
  • E239. Heksamina. Zwykle stosuje się ją w konserwach rybnych jako konserwant. Może powodować zmiany skórne oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe i moczowe. Jest rakotwórcza.
  • E240. Kwas borowy. Zwykle jest on stosowany w przetworzonych produktach morskich jako konserwant. Może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe i jest rakotwórczy.
  • E249. Azotyn potasu. Jest stosowany w kiełbasach i gotowanych mięsach jako środek konserwujący. Jest rakotwórczy.
  • E250 Azotyn sodu. Zwykle stosuje się go w kiełbasach oraz czerwonych i białych mięsach jako środek konserwujący. Jest rakotwórczy (może sprzyjać występowaniu raka piersi i białaczki).
  • E251. Azotan sodu. Stosuje się go w serach, mrożonych pizzach i mięsie jako środek konserwujący. Jest rakotwórczy (może sprzyjać występowaniu raka piersi i białaczki).
  • E252. Azotan potasu. Zwykle jest stosowany w kiełbasach i mięsach jako środek konserwujący. Jest rakotwórczy.
  • E280. Kwas propionowy. E281. Propionian sodu. E282. Propionian wapnia. Zwykle są stosowane w produktach mlecznych, pizzy, wyrobach piekarniczych i cukierniczych jako środki konserwujące. Są rakotwórcze - mogą powodować raka żołądka.
  • E310. Galusan propylu. E311. Galusan oktylu. E312. Galusan dodecylu. Stosowane są w olejach roślinnych, margarynie, gumie do żucia i płatkach śniadaniowych jako przeciwutleniacz. Mogą powodować zaburzenia płodności, zmiany w wątrobie, podrażnienie żołądka, alergie pokarmowe, problemy u osób z astmą.
  • E320. BHA. Zwykle używa się go w cukierkach, piklach, ciastkach, napojach bezalkoholowych i gotowej żywności jako przeciwutleniacz. Może zwiększać poziom cholesterolu, powodować zmiany genetyczne i tworzyć enzymy metabolizujące w wątrobie (wysoce niszczące).
  • E406. Agar. Zwykle stosuje się go w jogurcie, serach, lodach i słodyczach jako zagęszczacz. Może zwiększać działanie substancji rakotwórczych i powodować wzdęcia i niedrożność jelit.
  • E407. Karagen. Zwykle jest stosowany w ciastkach, koktajlach mlecznych, serach, ciastach, czekoladach, sokach, odżywkach dla dzieci i napojach alkoholowych jako zagęszczacz. Może być rakotwórczy (ryzyko nowotworów okrężnicy i odbytnicy). Może też powodować problemy immunologiczne, problemy z wątrobą, wrzody żołądka.
  • E430. Stearynian polioksylu-8. Zazwyczaj stosuje się go w ciastach i wyrobach piekarniczych jako emulgator. Może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, kamienie nerkowe i alergie.
  • E510. Chlorek amonu. Zwykle jest stosowany w gotowych sosach. Może powodować zaburzenia czynności nerek i wątroby.
  • E513. Kwas siarkowy. Jest trujący dla organizmu.
  • E621. Glutaminian sodu. Zwykle stosuje się go w gotowych posiłkach, zupach, przekąskach, sosach, kiełbasach, produktach zbożowych i mięsie jako środek wzmacniający smak. Może powodować skurcze mięśni twarzy i klatki piersiowej, kołatanie serca, ataki astmy i migreny, bezpłodność, otyłość oraz syndrom chińskiej restauracji: sztywność mięśni szyi i żuchwy, uszkodzenie komórek mózgowych, problemy żołądkowe, osłabienie kończyn, niewyraźne widzenie, zawroty głowy.
  • E924. Bromek potasu. Zwykle stosuje się go w piekarnictwie. Może powodować nudności, wymioty, drgawki, biegunkę i wypłukiwanie witaminy E.
  • E925. Chlor. E926. Dwutlenek chloru. Zwykle używa się go w mące do jej wybielania. Może być rakotwórczy i drażniący.
  • E951. Aspartam. Zwykle jest stosowany w lekkich produktach spożywczych jako słodzik. Jest toksyczny dla osób z niskim poziomem żelaza we krwi, chorujących na nerki lub mających fenyloketonurię. Może powodować ślepotę, zaburzenia w mózgu, stany zapalne trzustki i mięśni serca, wpływać na ośrodki nerwowe regulujące apetyt i sytość, powodować biegunkę, nudności, problemy z oddychaniem, zaburzenia snu, utratę pamięci, dezorientację, guzy mózgu lub nerek i piersi, zmiany nastroju i drgawki.
  • E952. Cyklaminian. Zwykle jest stosowany w lekkich produktach spożywczych jako słodzik. Może powodować raka wątroby, pęcherza i nerek.
  • E954. Sacharyna. Zwykle jest stosowana w lekkich produktach spożywczych jako słodzik. Może powodować raka pęcherza. W Stanach Zjednoczonych produkty zawierające sacharynę muszą zawierać następujące oznaczenia na etykietach: "Ten produkt zawiera sacharynę, która została określona jako powodująca raka u zwierząt laboratoryjnych. Spożycie tego produktu może być niebezpieczne dla twojego zdrowia. Jest zakazana w niektórych krajach europejskich.